ÖZERK Kuruluşlar, Özel Kuvvetler mi?

0
102

Hukuk, hukuka uygun davranmak için kurallara zemin hazırlar .Önceden belirlenmiş kuralların, şahıs ayırt edmeksizin eşit şartlara eşit uygulanması tedbirlerini de kurallar aracılığı ile yapar.. Ekonomik ve Sosyal haklar, hızlı geçiş özelliğine sahiptir.. Geç alınan karar, yerinde alınmayan karar, ekonomik ve sosyal hakların yaralanmasına yol açar.. Ekonominin temeli ticarete dayalıdır. Ticaret pratik çözümleri sever.. İlk yazı da ticaretin alış verişi yoğun olduğu yerlerde işaretleme ile başlamıştır.. Geçiş süreçlerinde topluluklar, hızlı hareket etmek isteği ve Sürekliliği dahilinde hantal devlet yapısı içerisinde özerk kuruluşlara yer vermişlerdir. ABD de1880 lerin sonuna Gelindiğinde eyaletlere arası ticaret için ilk özerk kuruluş, oluşturulmuş kongrenin meşakkatli yasa yapımı, yargı kararlarının süreç alması, hızlı işleyecek mal alış verişi için kanunla, kendi karar mekanızması olan özerk kurulu oluşturmuştur. Bugün için 50 den fazla özerk yapının, vatandaş müracaatı için kurulması ABD de öngörülmüştür.
Devlet içinde, devlet gibi gözüken yapıların varlığı”sosyal ve ekonomik hakların” genişletilmesi yönünde kullanılırsa, anlam kazanır.. Varlığı yok edici nitelik taşıdığında “engelleyici yada zorlaştırıcı” tedbirler alındığında, tam tersi sekılde ekonomik ve sosyal hakların varlığın daraltılması yönünde değnek olarak kullanıldığı da görülür.. Önemli olan sözde değil, özde özerkliğin sağlanarak siyasal gücün etkisinden kurtarılmasıdır.. Yoksa 2002 krizimdeki gibi Stand By anlaşmaları ile halkın top yekun yoksullaşması, alınan borçların sadece faize yetişmesi cabasına denk gelir.Ki böyle bir yapı duyunu umumi yenin modern görünümü halini alır.

1950/60 arasında yaşanan demokrasi travması, anayasalaşma da ilk etkisini gösterirdi ve akşama kadar radyo anonsu ile cephe üyelerinin isim isim okunması, iletişim özerkliği ile memurlaştırılan üniversite akademik personelinin de yer aldığı üniversite nin özerkleşmesi gibi 2 kurum olarak anayasa hukmu haline getirildi.

1961 Anayasasının 120. Maddesi üniversiteleri Anayasa 121 de Radyo TV idaresi özerk kurumu olarak düzenlendi…4936 sayılı üniversiteler yasasının 1. Maddesi üniversitelerin özerkliğinden bahsettikten sonra 2.fıkrasında yönetim ve bilimsel özerkliğimden bahseder.1980 İhtilali olunca ilk 1402 sayılı yasa ile sıkıyönetim komutanları eliyle akademik kadrolar tasfiye edilmişti.. 1982 Anayasası 132. maddede radyo TV yayıncılığı ve özel TV ile bunlara ilişkin üst kurulu öngörmüştür. 167 madde ise Ekonomik v e sosyal hakların geliştirilmesi dayanagında, Spk ve Rekabet Kurumun oluşturulmasını sağlamıştır..Anayasa dışında Uluslararası sözleşmelerde özerk kurullara dayanak teşkil eder. . Gümrük Birliği Anlaşması İmf Stand By anlaşması gıbı uluslararası kuruluş ve sözleşmelerle de bu tıp özerk yapılara dayanak sağlanmıştır.. 8.11.2000 tarihli AB uyum anlaşmaları cercevesında Enerjı ve Tekekominikasyona ilişkin kurumlar öngörülmüş Epdk ve Telekomünikasyon üst kurulu oluşturulmuştur.. .Ülkemizde Bakanlar olmasına ragmen oluşturulmuş özerk kuruluşlar şunlardır.. ;
REKABET KURUMU (4054 sayılı yasa)
BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU(4389 s. Y)
SERMAYE PİYASASI KURULU(2499 s. Y)
RADYO VE TV ÜST KURULU (3984 s. Y)
TELEKOMÜNİKASYON KURUMU (4502 S. Y)
ŞEKER KURUMU(4634 SY.)
-ENERJİ PİYASSI DÜZENLEME KURUMU(4628 s. Y.)
KAMU İHALE KURUMU(4734 s. Y)
TÜTÜN, TÜTÜN MAMULLERİ, Alkollü İÇKİLER PİYASASINI DÜZENLEME KURULU (4733 s. Y)
2002 kriz sonrasının getirdiği, süreç tıkanan yapı özerk kuruluşlar eliyle aşılmaya çalışılmıştır..
Devlet yapısının, hantallaşması ve siyasetin devletin iliklerine kadar işlemesi, karar mekanizmalarının işlemesini/ Süreci/bürokrasi ve seffaf olmayan yönetim usulleri ve ulus dışı kurumlar ile uluslar arası anlaşmalar çözüm üretmeyi gerekli kılmıştır.

Uzmanlık GEREKTİRİR, aktif profesyonellerden oluşan, anlık değişimlerin yasandığı hallere, anlık müdahale yetkısı olan kurum, kurul ve bunlara ait kurallar butunluğunu elzem hale getirmiştir. Özerk kuruluşların sıyasetten uzak, kendi alanına ilişkin özerklik halleri ile varlığını gerekli kılmıştır..
Bu kurullar, özel yasalarla verılmış yetkiler doğrultusunda, piyasa işleyısıne uygun denetimler sağlarken, rekabettekı haksızlığı, sektördeki uyuşmazlığı, giderici tedbirler uygularken, uyarı ve cezai işlemlerle de yaptırımlar uygulayabilmektedırler.Diğer kamu kurumlarından ayırıcı özelliği özerk ve bagımsız yapılardır. Kendi karar sureçleri, personel alım ve işletim sistemleri ile bütçelemeleri vardır.. İşletim sebebi ile elde ettıklerı gelirleri iç bunyede kullanabıldıklerınden mali bakımdanda bagımsızlıkları söz konusudur.. Bir kaçı için açıkça kamuda belirtildiği şekli ile fazla gelirlerini hazineye yada Maliye Bakanlığına aktarırlar. Siyasi baskı dahıl oldukları faalıyet alanındaki örgutlu yapılarından gelecek baskılara karşı da yasa kaynaklı koruma sağlanmıştır. İdarı tasartuflarla degıl, yargısal denetıme tabıdır.. Buna ragmen siyasetin bu kurullarda varlığını hissediyoruz.. 2002 yılından sonra sürekli hale dönüşen siyasi yapı modeli ilk olarak Cem Uzan’ların mal varlıklarına el konulması sürecinin 2016 yılından sonra ise terörist grupların mal ve sermayelerine el konulması ve tekrar piyasaya sunulması hallerinde de etkin ve aktif şekilde bu kurulları izledik.. Hukuka uygun olmadıgı zaman özel kuvvetler Birliği gibi zamansız mekansız ve ani baskın misali düşman kuvvetleri yok eder. Bu kurullar yeterince özerk olmadığında özel hayatın gizliliğini kalmadığını, mahkeme kararı olmadan bile teknik takip ve izleme ile yasa dışı işlerde kullanıldığını ve Fetö nün özellikle buralara adamlarını yerleştiridiğine de somut şekilde mahkeme kararları ile şahit olduk..
Gerek kurum, gerekse mevzuatla özerkleşmiş kurulların, keyfiyete mahal vermeyecek şekilde işlerliğinin sağlanması, onların varlık ve işletiminde siyasetten uzak ve kendi başlarına belirlenen sürede yönetim kurullarının ve yargısal denetimin eşliğinde faaliyet göstermeleri sağlanmadıkça üzerimizde bir değnek olarak kullanılmaları kaçınılmazdır..
Haksız rekabet unsuru oluşturan firmaların ve sahiplerinin mal varlıklarına ve işletmelerine el konularak yakın çevreye “al pastanı ye servisi” yapıldığını hep beraber izledik.. Kişinin işletme ve malına mahkeme kararı olmadan el konulup, apar topar 60 günlük sürelerde satılması, hukuk devletinde keyfiyet hastalıklarına engel olmayı da gerekli kılmıştır.. İnsiding işlemleri ile içerden bilgi sızdıran kamu görevlilerinin ihalesiz pazarlık usulü yakın cevreye hazır işletme ve “en mutena “tasınmazların ve akarlarının nasıl pas edildiğini de sahit olduk..
Tütün ve şeker üreticisinin, hep beraber vesika ya baglanan üretimle nasıl yok edildiğini biliyoruz.. Üst kurulu özerk kurumların hukuki statülerine baglı faaliyet göstermemeleri halınde hukumet etmenin en büyük zaafıyetini oluşturduğunu, bunlara yapılan atama larda da” kaymak yeme” yarışmasına dönüştüğünü ve yersız alınganlıklara sebep olduğu da basına yansıyan haberler arasına girmiştir.

Kamuoyu denetimini en yüksek olduğu batı demokrasilerin de el rahatlatmak için kullanılan özerk kuruluşların dar gelişmiş demokrasilerde ses kısmak için kullanıldığını da görüyoruz..Türkiye de Kamuoyu denetimi etkin olmadıgı için baskın siyasal yapı, her türlü belirleyici olma kudretine de sahiptir. Bu şekilde yapılandırma işletme ve denetleme de söz sahibi olmaktadır.. Bütçe ve denetim dışı bu yapılar sisteminde kangrenleşen kadük yapıları olarak devam ederse sat iktidarın özel kuvvetleri olarak var olurlar.

TORUN HALİLİ