Biri Bizi Gözetliyor…

0
496

İşverenler ,işyeri verimliliği adı altında  işçisini gözetleyebilirler mi?

Bir banka kendi memurunun mailllerini ve girdiği sitelerini sırf kendi bilgisayarını kullanıyor diye kontrol edebilir mi?

Pastaneci,wc den çıktığında gözetlediği bayan işçisini ellerini yıkayıp yılamadığını kontrol ediyor diyerek özel ine müdahale edebilir mi?

işte bunlara objektif olacak şekilde kuralları uygulayacak yargı sistemi şekli inceleme yapıp mesai saatleri patronun dur diyerek cevaz mı verecek mi yoksa özüne inerek kişisel haklara müdahale edilemez mi diyecek?

İŞYERİ MAHREMİYET KANUNU
İşçi ve Tüketici Gizliliği Hakkında Kanun (İTGHK)
Elektronik Takibin Bilgilendirilmesi Hakkında Kanun (ETBHK):
eknolojinin daha güçlü, kolay, kurulumunun ve bakımının daha ucuz olmasıyla beraber bu ülkedeki elektronik takip hızla arttı. 1999’da çalışanları takip eden işverenlerin oranı %67’ydi. Sadece 2 yıl sonra, 2001 yılının içinde bu oran %78’e çıktı. 2003 yılında gelindiğinde ise işverenlerin %92’si değişik biçimlerde elektronik takip uygulamaktaydı.
Gelişen teknolojinin iş yerlerine sağladığı teknik imkânlar giderek artıyor. Bu imkânlar sayesinde uzaktan kontrol yöntemiyle belirli bir merkezden işlerin denetimi ve yönlendirilmesi gerçekleştirilebiliyor. Kimi işverenler ise bu tür teknik olanakları işçilerinin izlenmesi amacıyla kullanmaya çalışıyor. Hatta belirli koşullar dışında yasal olmayan bu davranış biçimini abartılı bir hale dönüştürmüş olan kurulu

Örneğin ABD’de bir şirket, kullandığı izleme yöntemleri sayesinde çalışanlarının tuvalet sonrasında ellerini yıkayıp yıkamadığını kontrol edebiliyor. Bir bilgi işlem şirketi çalıştırdığı kadınların saatte 13 bin tuş vuruşu yapabildiklerini ve bu faaliyeti % 99.98 hatasız gerçekleştirebildiklerini belgeleyip kontrol edebiliyor. American Management Association (AMA) tarafından yapılan bir araştırmaya göre 2100 katılımcı firmanın % 75’i çalışanlarının maillerini kaydettiklerini ve incelediklerini belirtti
Yukarıda sözü geçen araştırmaya katılan firmaların % 11.5’ i tüm telefon konuşmalarını kaydediyor. %30,8’i tüm dosyaları kaydediyor. %38’i mailleri kopyalıyor ve inceliyor, % 44’ ü çalışanların telefonda geçirdikleri zamanı tespit ediyor, kaç kişiyi aradıklarını ve ne tür numaraları aradıklarını takip ediyor. % 35’ i ise çalışanlarını kameralarla takip ediyor.
İngiltere: İstisnai durumlarda da olsa işverene gizli izleme yapabilme yetkisi verilmektedir.

İtalya: İşçilerin kamera vb. gereçlerle uzaktan denetlenmesi ve eylemlerinin kontrol edilmesi yasa dışıdır. Görsel izleme güvenlik, üretim sürecinin denetimi ve organizasyonla ilgili amaçlarla yapılacak ancak, işçilerin uzaktan denetlenmesine de elverir nitelikte olacaksa sistemin kurulumu öncesinde iş yeri sendika temsilcisinin, yoksa iş yeri konseyinin onayı alınarak mümkün.

Almanya: İşçi temsilcisinin onayı ile görsel izleme mümkün.

Fransa: Özel yaşama saygı ve işin verimli şekilde yürütümü arasındaki dengenin korunduğunun; başka bir anlatımla işverenin dayanabileceği üstün bir yararın bulunduğunun kabulü için, iş yerinde sürekli tekrarlanan hırsızlık olayları gibi güvenlik nedenlerinin veya iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin görsel izlemeyi zorunlu kılması gerekmektedir. İşçiler görsel izleme öncesinde haberdar edilmelidir.
“Kanımızca Türk hukuku bakımından da iş sağlığı ve güvenliği ve işyerinin korunması nedenlerinden başka nedenlerin “üstün özel yarar” kapsamında değerlendirilmesi güçtür. İşverenin dayandığı özel yarar ile işçinin özel yaşam hakkı arasında değerlendirme/tartım yapılırken, iş sağlığı ve güvenliği ve işyerinin korunması dışındaki görsel izleme gerekçeleri söz konusu olduğunda gereklilik ölçütünün, görsel izlemenin amaca ulaşılmak için yegâne yöntem olması şekilde anlaşılması yerinde olur. Ancak bu koşulun gerçekleşmesi durumunda, hukuka uygunluk nedeni olarak başvurulacak işçinin rızasının beklenebilir olduğundan söz edilebilir. Bu kanıya varırken, özellikle görsel izlemenin kişi üzerinde ciddi stres yarattığı ve sadece özel yaşam hakkını değil kişilik hakkını oluşturan değerlerin daha bir çoğunu zedelediği gerçeğini göz önünde bulundurmaktayız. Görsel izleme gerekli olduğunda izlenen alanları tam olarak belirten açık ve net bildirimlerde bulunulması ve bunun işçilerin özeline ağır saldırı oluşturacak mekanları kapsamaması gerekir. Bu tür mekanlara örnek olarak soyunma odaları, tuvaletler ve bireysel ofisler verilmektedir.”
ir. Çoğu işveren, özel iletişimin izlenmesinden kaçınma yönünde bir girişimde bulunmamaktadır. İşverenlerin çoğu daha gelişmiş sistemler bulunmasına rağmen, iş ya da kişisel mesajlar arasında bir ayrım yapmayan sistemler kurmaktadır.
isconsin-Madison Üniversitesi, Endüstri Mühendisliği Bölümü tarafından yapılan bir çalışmada, takip edilen çalışanlarda görülen daha yüksek stresin, başta %27’yle omuzlarda ağrı ya da katılık, %23 boyunda ağrı ve %21 sırt ağrısı olmak üzere fiziksel hastalıklara yol açtığı görülmüştür. Bu tarz stres ve strese bağlı semptomlar sağlık harcamalarını, kaybedilen zamanı ve devamsızlığı arttır
Karmaşık talepleri yerine getirmekte izlenen ler daha az istekli davranmaktadır
Yargıtay 9. Dairesi, ABD Mahkemeleri Yönetim Bürosu tarafından izinsiz ve kimsenin rızası alınmadan kurulan bilgisayar izleme yazılımını devre dışı bıraktı. Yargıç Alex Kozinski, gözetim sistemini özel hayatı ihlal etmekle suçladı. Kongrenin birçok üyesi destek verdi; Kongre üyesi Howard Bergman şöyle yazdı: “Bazı durumlarda bir çalışanın İnternet kullanımını ya da e-postası’nı takip etmek gerekebilirken, hiçbir ayrım gözetmeyen sistematik takibi uygunsuz buluyorum… Bu özellikle çalışanların mahremiyetini korumakla yükümlü olan mahkemeler için uygunsuzdur.”
İstanbul 10. İdare Mahkemesi, Büyükşehir Belediyesi Tarihi Çevre Koruma Müdürlüğü’nde görevli çalışanların ofisteki kamera sisteminin özel hayatın gizliliğini ihlal ettiği gerekçesiyle açtığı davada çalışanlar lehine karar verdi ve kameraları söktürdü. 2009’da açılan davada belediye kameraların güvenlik amaçlı olduğunu savunmuştu. 31 Mart 2011’de sonuçlanan davada mahkeme, bazı kameraların ‘doğrudan görevli memur ve masalarını izlemeye olanak sağlayacak nitelikte yerleştirildiğini, bunun da çalışan insanların sürekli gözaltında oldukları duygusunu yaşatacağı’ gerekçesiyle üç çalışma salonundaki kameraları söktürdü.
Mahkeme, özel hayatın ihlal edildiği iddiasını kabul ederek, şunları kaydetti: “Özel hayat sadece kişinin özel konutu içinde veya dar çerçevede yaşanan hayattan ibaret olmayıp, hiç beklenmeyen zaman ve mekanda da ortaya çıkan ve süreklilik arz eden bir süreçtir. Yine çalışma hayatı içerisinde özel hayat kapsamında değerlendirilebilecek süreçler oluşabilmektedir.” Mahkeme doğrudan çalışan memurun kendisinin, diğer memurlarla ya da iş haberleşmesinin gözlemlenebilecek şekilde kurulan kamera takip sisteminin özel hayatın gizliliğini ihlal ettiği, buralarda çalışan insanların sürekli gözaltında oldukları duygusunu yaşatma sonucunu doğuracak şekilde kullanıldığı ve kurulan kamera sisteminin güvenlik amacını aştığı’ sonucuna vardı. İşyerindeki 3 kamera söküldü
Avrupa Topluluğu temel haklar koruma hukukunun kaynağında Topluluk Mahkemesi’nin kurucu kararları yer alır. Topluluk Mahkemesi’nin (Luxembourg Mahkemesi) yerleşik içtihadına göre; temel haklar, Mahkeme’nin saygı gösterilmesini sağlamakla yükümlü olduğu Topluluk hukukunun genel prensiplerinin ayrılmaz bir parçasını oluşturur; üye devletlerin ortak anayasal gelenekleri ve üye devletlerin katıldıkları ya da taraf oldukları insan haklarına ilişkin uluslararası antlaşmalar, özellikle de İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (İHAS) Topluluk hukuk düzeni içinde temel hakların korunmasının hukuksal dayanaklarıdır1. Topluluk temel haklar hukukunun oluşumunun arka planında yer alan Topluluk hukukunun üye devletler hukukları karşısında özerkliği ve üstünlüğünün öngörülebilir bir sonucu olarak, temel hakların korunması Topluluk’un yapısı ve amaçları çerçevesinde sağlanacaktır. Bu bakımdan İHAS, Topluluk temel hak korumasının “özel öneme sahip” olmakla birlikte, yol gösterici bir kaynağıdır.